Làm tạp chí khó hay dễ? Đó là câu hỏi không dễ để trả lời, nhất là với những bạn trẻ mới bước chân vào nghề báo. Theo nhà báo Ngọc Châu - Tổng biên tập tờ SaigonTimes thì: “Làm tạp chí vừa dễ vừa khó. Dễ vì có nhiều thời gian hơn, vì có sẵn một loại độc giả chuyên ngành. Khó vì người đọc của tạp chí thường không chú tâm một vấn đề gì, vì vậy, cái khó là làm sao để nắm bắt được nhu cầu của họ”. Theo lời của Donald Wihelm, tác giả cuốn sách nổi tiếng “Viết vì lợi ích” thì người làm tạp chí cũng như người đọc diễn văn tại buổi đi chơi dã ngoại. Mọi người tập hợp lại, nhưng sự chú ý của họ cũng rất mơ hồ, phân tán, không rõ mục đích. Vì vậy, cần phải bắt nhanh nhu cầu của độc giả và xác định ngay những gì mà họ quan tâm.
Còn theo phóng viên Nguyễn Bá Quỳnh, Tạp chí Đồ uống Việt Nam, thì “cái khó của việc làm tạp chí là phải có được những kiến thức chung, kiến thức về ngành, mà với tôi đó là những kiến thức về rượu, bia, các loại đồ uống. Vì Tạp chí mang tính chuyên ngành, nên người viết cũng phải trang bị cho mình những kiến thức của ngành, có vậy bài viết mới sâu, đề tài mới hấp dẫn”.
Nhiều người thường nhận xét, tạp chí “kén” người đọc hơn nhật báo, bởi lẽ Tạp chí thường mang tính thông tin, lý luận cho ngành, cho lĩnh vực mà tạp chí ấy theo đuổi. Cũng vì vậy, các bài viết trong tạp chí cần đi sâu vào các chủ đề mà bạn đọc quan tâm, đặc biệt là các bài mang tính chất lý luận, nghiên cứu,… Những bài viết này cũng là một thế mạnh của Tạp chí, do đó, thường do các “tay viết cứng” đảm đương.
Một câu hỏi nữa đặt ra với những người làm tạp chí đó là, tạp chí có cần phải mang tính thời sự không? Qua trao đổi với nhiều phóng viên, chúng tôi nhận thấy, mọi người đều mong muốn tạp chí của mình cũng mang tính thời sự, theo cách thể hiện riêng của từng tạp chí. Tùy vào việc là tạp chí tháng, tạp chí tuần mà lựa chọn những sự kiện thích hợp, thường là những sự kiện nổi bật nhất trong tháng, trong tuần đó để làm sự kiện chính, mang “hơi thở của cuộc sống”. Theo phóng viên Quang Toàn, Tạp chí Môi trường và Sức khoẻ thì: “Bên cạnh việc tuyên truyền, cung cấp thông tin về ngành, rất cần phải có những thông tin phản ánh hơi thở của cuộc sống, vì đây là vấn đề mà bạn đọc mọi lĩnh vực đều quan tâm, chú ý. Tuy nhiên, do khả năng cập nhật thông tin không được liên tục, không được “nóng” như nhật báo, nên cách đề cập cũng rất quan trọng, thường khi sự kiện đã xảy ra rồi, chúng ta cần đi sâu phân tích, mổ xẻ thông tin để đưa ra một “góc” nhìn mới mẻ”.
Một vấn đề nữa mà các nhà báo có kinh nghiệm thường khuyên các bạn trẻ khi viết cho tạp chí, đó là, chú ý khai thác các mảng đề tài theo đặc trưng riêng của tạp chí. Ví dụ trong tháng 6 diễn ra Giải vô địch bóng đá châu Âu, có nhiều tạp chí cùng phản ánh, đưa tin bài về giải đấu này, nhưng nếu là Tạp chí Bóng đá, nội dung sẽ đi sâu vào các trận đấu, bình luận, dự đoán về diễn biến của giải. Còn Tạp chí Đồ uống Việt Nam lại tập trung khai thác mảng đề tài về đồ uống dành cho các cổ động viên, cầu thủ, hoặc các loại đồ uống ở hai nước chủ nhà là Áo và Thụy Sỹ, còn Tạp chí Đàn ông lại chú trọng khai thác chân dung, thói quen, sở thích của các cầu thủ,…
Theo Don Morrison, Biên tập viên Tạp chí Time thì, mỗi tờ báo có văn phong riêng, mỗi người viết có cách thể hiện của mình và mỗi loại hình báo chí cũng đòi hỏi lối viết khác nhau. Các bài viết trên tạp chí thường rất ngắn gọn, do vậy, khi chắp bút, người viết cần hết sức chú ý, để tránh các từ ngữ văn hoa, sáo rỗng, lan man…
Người làm tạp chí phải luôn ghi nhớ và thực hiện theo tiêu chí của tờ báo, đây là một yếu tố quan trọng để giữ chân độc giả. Cách viết đã quan trọng, đề tài viết còn quan trọng hơn. Khi được hỏi về bí quyết để xây dựng một tờ tạp chí thành công, nhà báo Ngọc Châu - Tổng biên tập tờ SaigonTimes chia sẻ: “Thứ nhất là phải định vị được nhu cầu độc giả; hai là xây dựng được chủ trương biên tập rõ ràng, nhắm thẳng vào nhu cầu đó; ba là phải xây dựng được một số bài vở độc đáo, theo đúng chuyên ngành của tạp chí”.
Tạp chí là một loại hình của báo chí, làm tạp chí đều có “cái khó”, “cái dễ”, nhưng nghĩ cho cùng, nghề nào cũng vậy. Thành công chỉ đến với những người biết kết hợp niềm say mê, yêu nghề, sự cần cù và một trái tim biết đập đúng nhịp cùng cuộc sống.