Văn phòng UBQG về hợp tác kinh tế quốc tế nhận định, hiện nay, sản phẩm đồ gỗ nhập khẩu chiếm tới 80% thị trường đồ gỗ Việt Nam. Thêm nữa, ngành Gỗ nước ta phụ thuộc quá nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu (80%), chiếm hơn 60% giá thành sản phẩm. Đây là lý do khiến năm qua, xuất khẩu đồ gỗ nước ta đạt 2,34 tỷ USD, nhưng vẫn chưa được đánh giá cao. Tính đến nay, nước ta có khoảng 3.000 doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ. Trong đó, có tới gần 2/3 là doanh nghiệp quy mô nhỏ, mỗi năm chỉ chế biến được vài chục mét khối gỗ. Năng lực yếu, khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn trong cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài. Ông Vũ Thái Nam, Giám đốc Công ty TNHH Gỗ Nam Thành thừa nhận: “Các doanh nghiệp chế biến gỗ trong nước chỉ cung cấp nội thất gia đình như giường, tủ, bàn, ghế… cho khách hàng bình dân. Còn với thị trường văn phòng cao cấp, giá trị cao, chúng tôi không thể cạnh tranh với hàng ngoại nhập…”.
Cuộc chiến cạnh tranh trên sân nhà với danh nghiệp nước ta chắc chắn còn khốc liệt hơn, bởi các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào lĩnh vực này ngày càng nhiều. Tính đến nay, đã có hơn 400 doanh nghiệp nước ngoài vào đầu tư vào ngành công nghiệp Gỗ Việt Nam, chủ yếu là từ Đài Loan, Singapore, Malaysia, Trung Quốc, Thuỵ Điển, Na Uy, Đan Mạch…
Theo số liệu thống kê của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, hàng gỗ Việt Nam đã có mặt tại 120 quốc gia, nhưng chủ yếu là 3 thị trường chính: Hoa Kỳ, Nhật, EU (khoảng 1,5 tỷ USD). Hoa Kỳ đang là thị trường nhập khẩu đồ gỗ lớn nhất của nước ta, với kim ngạch năm 2007 tới 900 triệu USD. Đối thủ cạnh tranh của nước ta tại thị trường Hoa Kỳ và Trung Quốc lại đang bị Hoa Kỳ đánh thuế phá giá rất cao, đây cũng là cơ hội song cũng là thách thức của ngành Gỗ Việt Nam.
Thách thức thứ nhất là, từ khi bị Mỹ đánh thuế chống bán phá giá cao, một số doanh nghiệp sản xuất chế biến gỗ Trung Quốc bắt đầu đầu tư mạnh sang sản xuất tại Việt Nam. Do có công nghệ sản xuất hiện đại, biết tận dụng bàn tay tài hoa của người Việt Nam, sự xuất hiện của các doanh nghiệp gỗ Trung Quốc tại Việt Nam đã làm tăng thêm áp lực cạnh tranh của các doanh nghiệp gỗ nước ta trên sân nhà.
Thách thức thứ hai là, việc Hoa Kỳ áp dụng thuế chống phá giá cao từ phía Trung Quốc cũng là tiếng còi cảnh báo cho các doanh nghiệp gỗ nước ta. Tiến sĩ Nguyễn Tôn Quyền, Phó chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam lo lắng: “Tôi đã manh nha có thông tin về việc Hoa Kỳ có thể sẽ xem xét việc kiện bán phá giá với đồ gỗ Việt Nam. Tuy nhiên, các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu gỗ nước ta chưa quan tâm đến các vấn đề này. Chúng ta đã hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Vì vậy, cần phải tuân thủ những luật lệ chung. Nếu không, khi sự cố xảy ra, có tiếc nuối thì cũng quá muộn…”.
Cũng theo ông Quyền, các doanh nghiệp ngành Gỗ nước ta thiếu tính liên kết, mạnh ai nấy làm, tự tìm kiếm khách hàng cho riêng mình, dẫn đến các doanh nghiệp tự ghìm giá để giữ lấy hợp đồng, khiến thị trường xuất khẩu mất ổn định, mất cơ hội thực hiện các đơn hàng lớn của các đối tác nước ngoài. Do vậy, các doanh nghiệp cần tăng cường bắt tay nhau để thực hiện những đơn hàng lớn. Bên cạnh đó, trước nguy co rủi ro lớn từ thị trường Hoa Kỳ, các doanh nghiệp cần gấp rút mở rộng thị trường, tìm kiến các thị trường mới có nhiều tiềm năng như: Canada, Nga,…
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Bùi Xuân Khu, các doanh nghiệp xuất khẩu gỗ cần phát triển mạnh các sản phẩm có ưu thế trong chế biến xuất khẩu, đồng thời, tăng tỷ lệ hàng cao cấp trong cơ cấu các mặt hàng đồ gỗ nội thất. Việc đa dạng hoá sản phẩm không những giúp ngành Gỗ Việt Nam thâm nhập thị trường dễ hơn, mà còn tránh được khả năng bị kiện bán phá giá.