Tăng trưởng, nhưng chưa bền vững
Báo cáo về tình hình kinh tế xã hội 6 tháng đầu năm 2008 của 2 tỉnh cho thấy, các địa phương đã hết sức nỗ lực khắc phục mọi khó khăn để giữ vững và ổn định kinh tế trong bối cảnh nền kinh tế đất nước đang gặp khó khăn, dịch bệnh và giá cả tăng cao. Cụ thể, kinh tế Ninh Bình tiếp tục tăng trưởng khá, GDP tăng 18,8%, vụ đông xuân thắng lợi, sản xuất công nghiệp tăng trưởng cao (giá trị sản xuất công nghiệp đạt 2.845,5 tỷ đồng; bằng 55,9% kế hoạch năm; tăng 53,2% so với cùng kỳ), huy động các nguồn lực tăng khá (6 tháng có 22 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng mức đầu tư trên 20.000 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư nước ngoài đạt 304,5 triệu USD). Ngành công nghiệp của Hà Nam cũng đạt mức tăng trưởng cao nhất trong những năm gần đây. Giá trị SXCN-TTCN đạt 50,3% kế hoạch/năm; tăng 30,8% so với cùng kỳ (cả năm 2007 tăng 21,9%); công nghiệp trung ương ổn định, công nghiệp địa phương tăng nhanh (42,5%). Đến nay, Tỉnh đã cấp giấy chứng nhận đầu tư cho 175 dự án có vốn đầu tư trong và ngoài nước, trong đó, có trên 100 dự án đã đi vào hoạt động với tổng vốn khoảng 4.200 tỷ đồng, thu hút khoảng 13.974 lao động.
Hoạt động thương mại và dịch vụ ở 2 địa phương cũng hiệu quả hơn so với cùng kỳ năm trước. Tổng mức bán lẻ hàng hoá và dịch vụ trên toàn tỉnh Hà Nam tăng 22%, Ninh Bình là 16,58%. Nhìn chung các mặt hàng lưu thông trên các tỉnh đều tăng giá theo xu hướng chung của thị trường, nhưng không có đột biến, không có hiện tượng đầu cơ, găm hàng, dự trữ quá mức đối với các mặt hàng thiết yếu và chưa phát hiện có tình trạng buôn lậu, sản xuất buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng.
Ghi nhận những kết quả đạt được của 2 tỉnh Hà Nam và Ninh Bình, nhưng tại các buổi làm việc, Đoàn công tác cũng thẳng thắn đưa ra một số bất cập trong hoạt động phát triển công nghiệp của các địa phương. Đó là, các địa phương chưa quan tâm đầu tư phát triển ngành công nghiệp sạch, các sản phẩm có giá trị gia tăng lớn, hầu hết là sản phẩm thô vừa không tiết kiệm tài nguyên, tiêu hao nhiều năng lượng, lại gây ô nhiễm môi trường. Cùng có vị trí địa lý giao thông rất thuận lợi, lại có tiềm năng về đá vôi làm nguyên liệu cho xi măng, bột nhẹ và nguồn nguyên liệu Đôlômít, Hà Nam và Ninh Bình vẫn chủ yếu dựa trên khai thác lợi thế và tiềm năng sẵn có. Những sản phẩm được xếp vào tốp đầu đạt tăng trưởng cao ở các địa phương hầu hết là nguyên vật liệu xây dựng, phân lân và xi măng các loại. Riêng ở Hà Nam đã có đến 8 dự án xi măng với tổng công suất thiết kế 7,1 triệu tấn/năm. Ninh Bình cũng tập trung một số doanh nghiệp lớn sản xuất phân lân và xi măng. Trong đề án phát triển công nghiệp của tỉnh, Ninh Bình đặt mục tiêu đến năm 2010, đạt trên 10 triệu tấn xi măng/năm. Do đó, từ nay đến 2010 dự kiến có 5 dự án xi măng sẽ được xây dựng và đi vào sản xuất. Ông Phan Đăng Tuất, Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Công nghiệp đề xuất các địa phương cần cân nhắc khi tập trung kêu gọi đầu tư vào lĩnh vực này.
Đề cập đến vấn đề phát triển ngành công nghiệp dệt may và chế biến là những ngành thu hút nhiều lao động và có khả năng xuất khẩu cao hiện đang được các địa phương quan tâm, ông Lê Tiến Trường, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may VN đã đề xuất, nên xây dựng các nhà máy dệt, nhuộm, may theo một hệ thống liên hoàn tập trung trong khu công nghiệp, sẽ vừa tiết kiệm được chi phí vận tải, vừa giải quyết được vấn đề ô nhiễm môi trường. Ông Phan Chí Dũng, Vụ trưởng Vụ Công nghiệp Nhẹ lưu ý tỉnh Ninh Bình cần quy hoạch các cơ sở dệt may về những vùng nông thôn để giải quyết việc làm theo hướng “ly nông bất ly hương”.
“Cắt điện”, các địa phương đều kêu trời
Cũng tại các buổi làm việc, Đoàn công tác của Bộ Công Thương được nghe nhiều ý kiến phản ánh từ các địa phương, bức xúc nhất là tình trạng cắt điện diễn ra thường xuyên trong thời gian gần đây. Ông Trần Xuân Lộc, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam đã đưa ra nguy cơ, Hà Nam khó có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng, nếu như vẫn thường xuyên bị cắt điện như hiện nay. Lãnh đạo tỉnh Hà Nam đề nghị Tập đoàn Điện lực VN, Công ty Điện lực 1 sớm ổn định việc cung cấp điện, không cắt điện các đường dây 110 kV để Tỉnh chủ động tiết giảm điện, nếu cắt điện phải có thông báo trước. Ngoài ra ông cũng đề nghị, đối với các dự án cấp điện đang được xây dựng trên địa bàn, Tập đoàn Điện lực VN, PCI cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng các dự án theo quy hoạch đã được duyệt như Trạm 220 kV Hà Nam, các trạm 110 kV và các dự án điện nông thôn mà ngành Điện đang đầu tư như Dự án IVO và Dự án Năng lượng nông thôn II (RE II) phần trung thế cho đồng bộ với phần hạ thế; đồng thời, đề nghị cấp trên có biện pháp tháo gỡ các hợp đồng thuộc Dự án RE II được điều chỉnh giá theo các quy định hiện hành để các nhà thầu yên tâm thực hiện.
Tỉnh Ninh Bình cũng kiến nghị với Bộ Công Thương đảm bảo cung cấp đủ nhu cầu về điện để phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống sinh hoạt của người dân trên địa bàn, sớm triển khai xây dựng trạm 220 kV Nho Quan, trạm 220 kV Tam Điệp giai đoạn 2008 - 2010 và bổ sung Dự án xây dựng Nhà máy Nhiệt điện Khánh Tiên với công suất 2x300 MW vào quy hoạch điện VI, cho phép Công ty Điện lực Ninh Bình được cải tạo, nâng cấp đường dây 110 kV Ninh Bình - Kim Sơn từ mạch đơn thành mạch kép để đảm bảo cung cấp điện ổn định cho các khu, cụm công nghiệp cùng các dự án đã và sẽ xây dựng tại các huyện Yên Khánh, Kim Sơn.
Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các ban ngành thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế
Đánh giá về tình hình phát triển công nghiệp và thương mại của các tỉnh, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng đánh giá cao những cố gắng của các tỉnh trong thời gian qua, mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng vẫn đạt được mức tăng trưởng cao. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng lưu ý các tỉnh cần rà soát, bổ sung, điều chỉnh lại quy hoạch phù hợp với yêu cầu phát triển của từng ngành; chú trọng khai thác các lợi thế, tiềm năng trên cơ sở phát triển bền vững. Bộ trưởng cũng đề nghị các tỉnh cần quan tâm đầu tư cho ngành may mặc và chế biến, phát triển chợ và hoạt động xúc tiến thương mại, không nên chỉ dừng xuất khẩu mặt hàng truyền thống, mà nghiên cứu xuất khẩu những mặt hàng mới, có giá trị gia tăng cao… 6 tháng cuối năm còn rất nhiều khó khăn, Bộ trưởng đề nghị các tỉnh chỉ đạo các ngành, các cấp và người dân cần nâng cao ý thức tiết kiệm trong sản xuất, tiêu dùng; đồng thời đề nghị tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các ban ngành trên địa bàn thực hiện có hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và tăng trưởng ổn định.