PGS.TS. Nguyễn Cảnh Nam, Trường Quản trị kinh doanh – TKV: Đi đôi với “liên thông lên” cũng cần có “liên thông xuống”.
Ở nước ngoài, từ lâu người ta đã phát triển phương thức đào tạo liên thông, tức là cho phép học viên đã hoàn thành cấp học thấp hơn có thể tiếp tục theo học cấp cao hơn nếu họ muốn và đáp ứng được các điều kiện, yêu cầu đặt ra. Ở nước ta, những năm gần đây, nhiều cơ sở đào tạo, nhất là bậc đại học đã bước đầu thực hiện phương thức này.
Tuy nhiên, trong hoàn cảnh hệ thống các cơ sở đào tạo còn có nhiều bất cập, nhất là các hiện tượng tiêu cực trong việc dạy và học, cũng như việc đánh giá kết quả học tập, thì việc áp dụng phương thức đào tạo liên thông cần phải có các biện pháp quản lý và kiểm soát chặt chẽ, nhằm đảm bảo chất lượng của sản phẩm đào tạo, nếu không thì đó sẽ là một cách thức hợp lý hóa rẻ tiền “cấp học trình độ cao” cho những người có năng lực yếu và trình độ thấp, mà trên thực tế đã và đang diễn ra như vậy.
Do đó, trước khi cho phép mở rộng phương thức này, Nhà nước - mà đại diện là Bộ GD&ĐT nên tiến hành tổng kết, đánh giá tình hình thực hiện phương thức này ở một số cơ sở đào tạo trong nước đã áp dụng nhiều năm, làm rõ những cái được, những cái chưa được, những bất cập và các nguyên nhân, trên cơ sở đó đề ra định hướng phát triển tiếp theo và các giải pháp quản lý, kiểm soát đồng bộ hữu hiệu, nhất là cơ chế đánh giá, tuyển chọn hợp lý, nhằm đảm bảo thực hiện nghiêm chỉnh phương thức đào tạo này. Đi đôi với “liên thông lên” cũng cần nên có “liên thông xuống” nhằm buộc những học sinh kém xuống học ở cấp học thấp hơn, để luôn tạo áp lực buộc các học sinh phải học tập tốt; đồng thời tạo lối thoát cho những học sinh học yếu còn có cơ may học tiếp nếu có nguyện vọng.
TS. Đàm Xuân Hiệp - Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực: Chương trình đào tạo liên thông cần được xây dựng thích hợp, thiết kế theo nguyên tắc linh hoạt, tránh trùng lặp.
Theo tôi, việc ban hành quyết định về liên thông đào tạo là rất tốt, tạo điều kiện mở ra các con đường để nhiều người nâng cao trình độ, bằng cấp và cũng là cơ hội thuận lợi cho hệ thống các trường đào tạo trong cả nước phát triển đa dạng. Theo đó, để đảm bảo chất lượng thì chương trình đào tạo liên thông cần được xây dựng thích hợp, thiết kế theo nguyên tắc linh hoạt, tránh trùng lặp, để giảm tối đa thời gian học lại các kiến thức và kỹ năng mà người học đã tích luỹ ở trình độ khác. Trường chúng tôi bắt đầu thực hiện chương trình đào tạo liên thông từ năm học 2008 - 2009. Hiện nay, Trường đang tuyển sinh hệ liên thông, gồm 400 chỉ tiêu cho hệ trung cấp chuyên nghiệp lên cao đẳng, với các chuyên ngành: Hệ thống điện, Nhiệt điện, Thuỷ điện, Công nghệ tự động và 300 chỉ tiêu cho hệ từ cao đẳng lên đại học với các chuyên ngành: Hệ thống điện, Nhiệt điện, Công nghệ tự động, Quản lý năng lượng, Công nghệ thông tin.
Ông Hoàng Trung Lập - Giám đốc Công ty CP Dụng cụ số 1: Cần chú trọng đào tạo liên thông theo đúng ngành nghề.
Một doanh nghiệp khi tuyển dụng lao động yêu cầu đầu tiên đương nhiên là lao động đó có đáp ứng yêu cầu công việc của doanh nghiệp không. Đối với những người đã tốt nghiệp qua các hệ đào tạo tại chức, hay liên thông, chúng tôi không có sự phân biệt. Khi chúng tôi tuyển nhân viên hoặc lao động mới, bao giờ cũng phải kiểm tra lại trình độ, cũng như tay nghề của họ cho dù họ tốt nghiệp bằng cấp gì và ở trường nào. Trong quá trình làm việc, chúng tôi còn phải đào tạo thêm nhiều nữa, chứ không phải vừa vào đã làm được việc ngay. Theo tôi, nếu đào tạo liên thông theo đúng ngành nghề mà họ đã học và đang làm thì rất tốt, vì họ đã được trải nghiệm công việc qua thực tế, lại có cơ hội được học cao hơn. Ở Công ty tôi, một số học sinh được tuyển về từ Trường Đại học Thái Nguyên, hay Cao đẳng Bách khoa sau một thời gian đào tạo rất phát triển và đang được chúng tôi xây dựng là những người cán bộ, kỹ sư nòng cốt có nhiều triển vọng kế cận sau này. Đối với một số công nhân có tay nghề cao, chúng tôi cũng chọn lựa để đào tạo lên trình độ cao hơn. Ai có ý định học nâng cao, chúng tôi đều tạo điều kiện về thời gian cũng như đảm bảo các quyền lợi để họ yên tâm đi học, từ đó đáp ứng kịp thời yêu cầu của doanh nghiệp, nhất là đối với những doanh nghiệp sản xuất trực tiếp.
TS. Phạm Ngọc Anh – Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế – Kỹ thuật CN: Liên thông là một chủ trương đúng đắn và tốt, vì đã đáp ứng được nhu cầu của xã hội.
Liên thông rất có lợi cho sinh viên, vì không phải mất thời gian học lại, mà vẫn có đủ kiến thức cần thiết theo yêu cầu, tiết kiệm được chi phí và giúp người học có điều kiện, cơ hội được học tiếp, theo hướng “học suốt đời”, phấn đấu đi lên từng bước một. Mới đây, Bộ GD&ĐT đã ban hành Quyết định số 06/2008/QĐ-BGDĐT, ngày 13/2/2008, cho phép mở rộng các đơn vị được đào tạo liên thông, cũng như hình thức đào tạo liên thông (từ trung cấp lên đại học, cả chính quy và không chính quy, liên thông từ trường này sang trường khác có cùng nhóm ngành...). Nếu trước đây, các trường đại học còn chưa mặn mà với hình thức đào tạo này, thì nay, việc cho phép đào tạo liên thông tới hệ đại học, lại tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các trường trong việc tuyển sinh. Tuy nhiên, điều mà xã hội quan tâm là chất lượng đầu ra như thế nào. Nhưng, chất lượng tốt hay xấu là do việc đào tạo của từng trường và cơ chế quản lý của ngành Giáo dục - Đào tạo, vì chỉ chương trình khung là theo quy định chung, còn phần cụ thể là do các trường tự biên soạn.
Ông Vũ Quang Thắm - Hiệu trưởng Trường Trung học Công nghệ Chế tạo Máy: Học sinh đỗ loại giỏi mới được Trường cho tiếp tục học liên thông.
Từ năm 2007, Trường Trung học Công nghệ Chế tạo Máy mới bắt đầu thực hiện mô hình đào tạo liên thông từ trung cấp lên cao đẳng, với các ngành nghề: kế toán, kiểm toán, tài chính ngân hàng, xây dựng công trình. Về chất lượng đào tạo, Trường chúng tôi thực hiện mô hình này khá tốt, học sinh được đào tạo bài bản có kết hợp với thực hành. Học sinh được gửi vào các xí nghiệp của Công ty (là đơn vị quản lý của Trường) để trực tiếp học nghề và tham gia ngay vào quá trình sản xuất, làm ra sản phẩm, nên khi tốt nghiệp, hầu hết đều có tay nghề vững, được nhận về làm việc ngay tại các doanh nghiệp. Những học sinh đỗ loại giỏi mới được Trường cho tiếp tục học liên thông. Tuy nhiên, do quy mô đào tạo của Trường còn nhỏ, lại mới tham gia đào tạo một mô hình mới, nên cơ sở vật chất, cũng như đội ngũ giáo viên còn thiếu. Do đó, chúng tôi đã liên kết với các trường đại học và đảm bảo có đủ các phòng máy hiện đại cho học sinh. Chúng tôi cũng đang có kế hoạch xây dựng nhà 9 tầng với các phòng học hiện đại và dự định trong tương lai không xa sẽ nâng cấp lên thành trường cao đẳng, nhưng trước tiên sẽ xin đào tạo liên thông thêm ngành Cơ khí, là một ngành Trường có nhiều ưu thế.
Ths. Nguyễn Khắc Tuất – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề công nghiệp Dệt - May Nam Định: Tích cực chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc mở rộng tuyển sinh.
Đào tạo liên thông là một loại hình đào tạo có nhiều ưu điểm, đó là tạo điều kiện cho người học có điều kiện nâng cao kiến thức, nhất là đối với những người đang công tác. Họ có thể vừa học vừa làm, giúp cho họ có cơ hội vươn lên để đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao về chuyên môn, cũng như tay nghề trong nền kinh tế thị trường. Trong những năm gần đây, đào tạo liên thông được rất nhiều người quan tâm. Do vậy, công tác tuyển sinh đào tạo liên thông rất thuận lợi và nhiều trường đã tham gia tuyển sinh đào tạo liên thông.
Đáp ứng yêu cầu của xã hội, được phép của Bộ?Công Thương Trường Cao đẳng Nghề công nghiệp Dệt - May Nam Định đã mở loại hình đào tạo liên thông hệ chính quy, bao gồm các hệ: Từ trung cấp chuyên nghiệp lên cao đẳng nghề, trung cấp nghề lên cao đẳng nghề và liên kết với các trường đại học đào tạo từ cao đẳng lên đại học và từ trung cấp chuyên nghiệp lên đại học, với các ngành nghề kế toán doanh nghiệp và công nghệ may & thiết kế thời trang. Năm học 2007- 2008, Trường đã tuyển sinh 100 chỉ tiêu ngành kế toán doanh nghiệp và 100 chỉ tiêu công nghệ may & thiết kế thời trang. Trong năm học tới 2008 - 2009, Trường sẽ tuyển sinh hệ chính quy là 240 sinh viên (trong đó, 120 chỉ tiêu kế toán doanh nghiệp và 120 chỉ tiêu công nghệ may & thiết kế thời trang). Hiện nay, về đội ngũ giáo viên, Trường đã có 170 giáo viên (trong đó giáo viên có bằng thạc sĩ chiếm 40%, đại học chiếm 50% và 10% giáo viên dạy nghề), tỷ lệ giáo viên thỉnh giảng đạt bằng 20% số giáo viên cơ hữu. Tuy nhiên về cơ sở vật chất, Trường còn thiếu phòng học. Do vậy, Trường đang tích cực chuẩn bị các điều kiện cần thiết để vào cuối năm 2008 sẽ khởi công xây dựng cơ sở 2 tại xã Thành Lợi, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, với giá trị đầu tư dự kiến là 200 tỷ đồng, nhằm không chỉ đáp ứng đầy đủ cơ sở vật chất hiện tại, mà còn phục vụ cho việc mở rộng tuyển sinh trong thời gian tới.
Nguyễn Minh Ngọc, Lớp A1 Khóa 7, Khoa Kế toán, Hệ hoàn chỉnh kiến thức, Trường Đại học Kinh tế quốc dân: Nên tổ chức chặt chẽ từ khâu tuyển đầu vào đến suốt quá trình học tập.
Tôi là một sinh viên chuẩn bị tốt nghiệp khóa học liên thông từ cao đẳng lên đại học ở Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội. Đối với tôi, việc học liên thông này đã giúp tôi có thể thực hiện tiếp quá trình học tập để lấy bằng đại học. Và tôi tin rằng, với nhiều sinh viên tốt nghiệp cao đẳng như tôi, việc có thêm tấm bằng đại học sẽ mở rộng hơn con đường xin việc.
Bên cạnh đó, theo tôi vẫn còn một số điểm cần sửa đổi ở mô hình học này. Trước hết, có thể do khóa học của tôi mới là khóa thứ hai, nên việc tổ chức lớp học chưa đi vào qui củ. Trong 18 tháng học, việc không được học tại một cơ sở cố định, không ít lần phải đổi chỗ học đã làm ảnh hưởng đến thời gian, cũng như việc học tập của sinh viên. Trong quá trình học, việc đào tạo theo hình thức “cuốn chiếu” cũng nhiều lúc gây quá tải và sự nhàm chán cho sinh viên khi cả tuần chỉ học 1 môn, với 6 tiết học/ngày. Lịch học mặc dù đã được thông báo từ đầu năm, nhưng nhiều khi có sự thay đổi giữa các môn, dẫn đến sinh viên nhiều lúc bị động trong việc chuẩn bị tài liệu môn học mới. Tôi hy vọng rằng, những vấn đề này sẽ được hoàn thiện ở các khóa học tiếp theo.
Việc tổ chức học liên thông là một mô hình rất hay, tạo điều kiện cho những sinh viên không đủ điều kiện bước trực tiếp vào trường đại học được tiếp tục thực hiện ước mơ của mình bằng quyết tâm và ý chí vươn lên. Nếu như được tổ chức chặt chẽ từ khâu tuyển đầu vào, quá trình học tập đến tốt nghiệp, thì những sinh viên ra trường đều xứng đáng được nhận tấm bằng đại học chính quy và thị trường lao động sẽ có thêm những cử nhân có kiến thức đầy đủ giúp ích cho xã hội.